Platforma Sygnalizacji Agrofagów - Online Pest Warning System

CHOWACZ CZTEROZĘBNY

Cykl biologiczny

Dorosłe chrząszcze zimują na miedzach, zadrzewieniach śródpolnych lub brzegach lasów, w ściółce lub glebie na głębokości około 8 cm. Chrząszcze uaktywniają się wiosną i po odbyciu żeru uzupełniającego i kopulacji samice składają jaja w wygryzione jamki na ogonkach liściowych lub w nerwach głównych. Po 6-11 dniach następuje wylęg larw. Początkowo larwy żerują w ogonkach liściowych i nerwach głównych, następnie żerują w łodygach. Larwy przemieszczają się w kierunku korzenia. Po upływie 3-4 tygodni wygryzają otwór w pobliżu szyjki korzeniowej, przez który przedostają się do gleby, gdzie następuje ich przepoczwarczenie. Młode chrząszcze pojawiają się pod koniec czerwca i w lipcu. Po krótkim okresie żerowania przemieszczają się w miejsca zimowania.

Opis gatunku

Czarny chrząszcz z szarym odcieniem (całe ciało pokryte jest szarymi, szaro-złotymi włoskami), długości 2,5-3 mm. Głowa z długim, zagiętym ku dołowi ryjkiem, na końcu którego znajduje się gryzący aparat gębowy. Cechą charakterystyczną, odróżniającą chowacza czterozębnego od gatunków pokrewnych jest jasna plamka znajdująca się na górnej stronie u nasady pokryw skrzydłowych. Kolejną cechę stanowią rozjaśnione, najczęściej brązowe stopy. Jaja są białawe, owalne, długości 0,5 mm, larwa beznoga, biało-kremowa z ciemnobrązową głową, długości 4-5 mm. Poczwarka biała, długości 4 mm. Jest to poczwarka typu wolnego, kształtem przypominająca dorosłego chrząszcza, występuje w glebie, w komorze zwanej kolebką poczwarkową.

Opis uszkodzeń

Dorosłe owady żerują wiosną na liściach wygryzając małe otworki co raczej nie ma znaczenia gospodarczego, ale może wskazywać na ich obecność na plantacji. W dalszej kolejności na roślinach można zauważyć wygryzione w nerwach głównych i ogonkach liściowych otworki, które zrobiły samice podczas składania jaj. Stadium szkodliwym są natomiast larwy, które początkowo żerują wewnątrz głównych nerwów i ogonkach liściowych, następnie atakują łodygi, żerując w brązowych, zanieczyszczonych przez odchody chodnikach. Pomimo uszkodzeń łodyga rzepaku najczęściej nie ulega deformacji (jak to ma miejsce w przypadku chowacza brukwiaczka) i rośnie prosto, przez to wykrycie szkód powodowanych przez chowacza czterozębnego jest bardzo trudne. Silne uszkodzenie łodygi często skutkuje zahamowaniem wzrostu rośliny. Łodygi roślin są również osłabione mechanicznie, przez co mogą się wyłamywać lub wylegać podczas silniejszych wiatrów. Z tego powodu straty w plonach mogą wynieść nawet ponad 20%. Dodatkowo, wygryzione przez larwy otwory w dolnej części łodygi stanowią bramę dla wtórnych infekcji wywoływanych przez suchą zgniliznę kapustnych, zgniliznę twardzikową, szarą pleśń i wertycyliozę.

Sygnalizacja

Terminy zabiegów ochronnych

W celu stwierdzenia obecności chowacza czterozębnego na plantacji rzepaku od wczesnej wiosny (niekiedy nawet od połowy lutego), należy prowadzić obserwacje przy pomocy żółtych naczyń. Żółte naczynia należy ustawić w odległości przynajmniej 20 m od brzegu pola, kontrolować systematycznie (dwa razy w tygodniu). W dalszym monitorowaniu liczebności chowacza brukwiaczka stosować można również metodę czerpakowania (strząsania). Obserwacje przeprowadza się w godzinach rannych lub wieczornych, kiedy chrząszcze są mało ruchliwe. W zależności od wielkości pola analizujemy od 100 do 150 roślin w różnych punktach pola wybierając losowo po 10 roślin. Do wybranych roślin podsuwa się krawędź czerpaka, a następnie szybkim ruchem przechyla się roślinę i kilkakrotnie potrząsa.

Progi ekonomicznej szkodliwości

Zabiegi ochronne należy wykonać, gdy w ciągu kolejnych 3 dni średnia liczba chrząszczy w jednym żółtym naczyniu wyniesie około 20 osobników. W przypadku stosowania metody czerpakowania (otrząsania) wartością progową jest stwierdzenie średnio 6 osobników chowacza czterozębnego na 25 roślin.

Ocena szkód

Obserwacje należy rozpocząć 10 dni po całkowitym zakończeniu kwitnienia rzepaku ozimego (faza rozwojowa w skali BBCH 69). Na danym polu rzepaku ozimego należy sprawdzić w różnych jego punktach po 10 roślin, ogółem w zależności od jego wielkości od 100 do 150 sztuk (na plantacjach powyżej 2 ha należy zwiększyć liczbę punktów o 2 na każdy następny hektar). Rośliny sprawdza się pod kątem występowania uszkodzeń powodowanych przez larwy chowacza czterozębnego. Następnie należy obliczyć procent roślin uszkodzonych przez tego szkodnika.

Zalecenia

W uprawach rzepaku podstawową metodą biologiczną jest ochrona owadów pożytecznych oraz zapewnienie im odpowiednich warunków do rozwoju, poprzez tworzenie szeroko rozumianej bioróżnorodności.

Liczebność chowacza czterozębnego można ograniczyć również przez izolację przestrzenną od innych roślin kapustowatych, wczesny wysiew nasion, oraz stosowanie odmian późnych.

Zabieg chemiczny przeciwko chrząszczom przeprowadza się zgodnie z sygnalizacją od początku fazy wydłużania pędu do fazy, gdy pąki kwiatowe są zamknięte w liściach (BBCH 30-50), zaraz po nalocie na plantacje rzepaku, jeszcze przed składaniem jaj przez samice, na podstawie progu szkodliwości. Naloty chowacza czterozębnego mogą przeciągać się w czasie i już wkrótce po zabiegu (szczególnie przy ciepłej pogodzie) należy wznowić kontrolę liczebności chrząszczy w celu ustalenia potrzeby kolejnego zabiegu (można wykorzystać metodę czerpakowania).

W celu sprawdzenia substancji aktywnych, które można stosować oraz zapoznać się z listą dostępnych produktów, zachęcamy do skorzystania z wyszukiwarki środków ochrony roślin:

https://www.gov.pl/web/rolnictwo/wyszukiwarka-srodkow-ochrony-roslin---zastosowanie