Platforma Sygnalizacji Agrofagów - Online Pest Warning System

FUZARIOZY KŁOSÓW ZBÓŻ

Gatunki

 
Rośliny zbożowe porażane są przez grzyby z rodzaju Fusarium obejmującego kilkanaście gatunków. 
Najgroźniejsze z nich to:

Gibberella avenacea (Fusarium avenaceum),
Gibberella zeae (Fusarium graminearum),
Microdochium nivale syn. Fusarium nivale,
Fusarium culmorum.

Cykl biologiczny

Objawy chorobowe

Możemy wyróżnić 4 choroby powodowane przez opisywane patogeny:

Zgorzel siewek

Pleśń śniegowa

Fuzarioza kłosów

Furazyjna zgorzel podstawy źdźbła i korzenia

Czynniki chorobotwórcze

Warunki meteorologiczne sprzyjające rozwojowi grzybów z rodzaju Fusarium

Powszechność występowania fuzariozy kłosów, związana jest z tym, że grzyby powodujące tę chorobę dla swojego rozwoju potrzebują temperaturę w granicach od 15-26°C, taka temperatura panuje w czasie wegetacji, najczęściej w klimacie umiarkowanym.

Woda i światło są ważnymi czynnikami wpływającymi na wrażliwość roślin na porażenie przez sprawców chorób należących do pasożytów okolicznościowych. Do takich pasożytów należą grzyby z rodzaju Fusarium, a gdy zboża się kłoszą ilość światła najczęściej jest bardzo duża i jest to następny czynnik, który ułatwia porażenie i namnażanie się grzybów.

Sygnalizacja

Fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła i korzeni

ZABIEG – opryskiwanie roślin fungicydami w fazie BBCH 30-31

Fuzarioza kłosów

ZABIEG – opryskiwanie roślin fungicydami w fazie BBCH 51-59 (najlepiej substancja nieużywaną wcześniej w danym okresie wegetacji)

Ocena szkód w polu

Obserwacje nad występowaniem fuzarioz prowadzić należy zarówno na plantacjach zbóż ozimych jak i jarych. Przy wczesnym porażeniu kłosów objawy fuzarioz można pomylić z białokłosowatością wywołaną przez choroby podsuszkowe (Fot. 2) lub z uszkodzeniami dokłosia albo korzeni spowodowanymi przez roztocze lub mszyce korzeniowe oraz kłosa przez pluskwiaki (żółwinek zbożowy).

Obserwacje nad szkodliwością fuzariozy kłosów przeprowadzamy na kłosach w fazie od dojrzałości ciastowej do woskowej ziarna (BBCH 8/83-87). Jeżeli w wyniku lustracji stwierdza się objawy (podejrzenie porażenia) na takiej plantacji pobiera się w pięciu, wybranych losowo punktach na przekątnej pola po 50 kłosów. W każdym punkcie kłosy pobiera się z powierzchni nie mniejszej niż 1m2. Pierwszy i ostatni punkt pobierania prób powinien być oddalony co najmniej 2 m od brzegu pola. W sumie z jednej plantacji pobieramy 250 kłosów. Na polach powyżej 2 ha zwiększamy liczbę punktów o 1 punkt na każdy następny hektar (w przypadku plantacji o powierzchni 3 ha będzie to 6 punktów po 50 kłosów, itd.). W przypadku obszarów plantacji powyżej 10 ha należy kontrolować kłosy z każdego brzegu pola, wchodząc w głąb i tam pobierając próby po 50 kłosów do analizy w pięciu, wybranych losowo punktach.

Można tez określić nasilenie występowania fuzarioz, ze względu na wzrost zawartości mikotoksyny-deoksyniwalenolu (DON) w ziarnie, uwzględniając trzystopniową skalę porażenia:

1. słabe – objawy, obejmujące do 1-10% powierzchni kłosa,
2. średnie – objawy chorobowe, które obejmują 11-25% powierzchni kłosa,
3. silne – objawy zajmują ponad 25% powierzchni kłosa.

Ocena szkód w magazynie

W magazynie, w którym znajduje się ziarno zebrane z kłosów porażonych fuzariozami może być wyczuwalny charakterystyczny zapach fermentacyjny mikotoksyny-deoksyniwalenolu (DON).

Pośród ziarniaków można zauważyć zbutwiałe ziarna. Intensywność wymienionych powyżej oznak zależy od nasilenia choroby na polu. W celu identyfikacji wystąpienia fuzarioz należy pobrać próbę zgodnie z metodyką dotyczącą badań porażenia przez patogeny (metodyka PIORiN) Jednakże właściwości organoleptyczne takie jak wygląd i zapach ziarniaków są wystarczającą wskazówką do przeprowadzenia kontroli.

Ziarno magazynowane w silosach powinno być koniecznie kontrolowane we własnym zakresie przez producentów lub odbiorców przed umieszczeniem w silosie. W czasie magazynowania w silosach można również dokonać jednorazowej kontroli, pobierając próby ziarna z otworów rewizyjnych w ilości 5 prób, minimum po 0,5 kg każda.

Zalecenia - substancje aktywne

W celu sprawdzenia substancji aktywnych, które można stosować oraz zapoznać się z listą dostępnych produktów, zachęcamy do skorzystania z wyszukiwarki środków ochrony roślin:

https://www.gov.pl/web/rolnictwo/wyszukiwarka-srodkow-ochrony-roslin---zastosowanie

Zalecenia dodatkowe

Uprawa odmian odporniejszych na wyleganie, o krótszym okresie wegetacji i kwitnienia oraz większej odporności na choroby fuzaryjne;

Pełne wykorzystanie zespołu uprawek pożniwnych, unikanie uproszczeń uprawowych włącznie z ograniczaniem siewu bezorkowego;

Zachowanie prawidłowego następstwa roślin i uprawa poplonów ścierniskowych, wsiewek poplonowych, międzyplonów na zielony nawóz;

Zbilansowane nawożenie, pozwalające utrzymać dobra kondycję roślin przez cały okres wegetacji,

Umiejętność stosowania fungicydów i regulatorów wzrostu.