Przejdź do sekcji
Linki do serwisów
Mszyca grochowa
MSZYCA GROCHOWA
Systematyka
Typ: Stawonogi – Arthropoda
Gromada: Owady – Insecta
Rząd: Pluskwiaki – Hemiptera
Rodzina: Mszycowate – Aphididae
Gatunek: Mszyca grochowa – Acyrthosiphon pisum
Opis i biologia szkodnika
Mszyca grochowa należy do ważnych szkodników roślin z rodziny bobowatych. Jest gatunkiem jednodomnym, oligofagicznym zasiedlającym praktycznie wszystkie gatunki roślin z tej rodziny. Mszyca grochowa uważana jest za jedną z największych mszyc spotykanych na roślinach uprawnych. Nieuskrzydlone dzieworódki mają długość 3,2–5mm, są najczęściej koloru jasnozielonego (niekiedy z różowym odcieniem), głowa żółtawozielona, oczy czerwonawobrunatne. Syfony tj. rurki na odwłoku są cienkie i długie, koloru zielonego z brązowym końcem, nogi są długie, cienkie, jasnozielone. Forma uskrzydlona tej mszycy posiada dwie pary błoniastych skrzydeł.
Cykl rozwojowy
Mszyca grochowa jest gatunkiem jednodomnym oraz holocyklicznym (rozwój pełny, w trakcie którego pojawiają się formy płciowe). Zimuje w stadium zapłodnionych jaj na wieloletnich roślinach bobowatych tj. koniczynie, lucernie, wyce. Wczesną wiosną wylęgają się larwy żerujące na młodych liściach roślin wieloletnich. Szkodnik rozmnaża się żyworodnie przez całe lato. Pod koniec maja pojawiają się formy uskrzydlone, które migrują na plantacje roślin żywicielskich tj. grochu, peluszki i innych roślin bobowatych, jednorocznych. Mszyce te w ciągu lata wydają żyworodnie 4–6 pokoleń bezskrzydłych. Kolonie mszyc bezskrzydłych zasiedlają najmłodsze, głównie wierzchołkowe części pędu rośliny. Pod koniec okresu wegetacyjnego, ponownie pojawiają się formy uskrzydlone, które w poszukiwaniu odpowiedniego pokarmu przenoszą się zwykle na odrastające wieloletnie rośliny bobowate, gdzie rodzą samce i samice, które po kopulacji składają zapłodnione jaja. Mszyca grochowa występuje we wszystkich rejonach uprawy roślin bobowatych.
Objawy uszkodzeń
Szkody powodowane przez żerowanie mszycy grochowej są dwojakie tj. pośrednie i bezpośrednie. Szkody bezpośrednie wynikają z nakłuwania rośliny i wysysania soków roślinnych. Zasiedlane liście, kwiatostany, strąki ulegają zniekształceniu, ich wzrost jest zahamowany. W przypadku masowego pojawu mszyc a tym samym żerowania, rośliny nie zawiązują strąków, dochodzi do osłabienia, obumarcia fragmentów lub całych roślin. Osłabione rośliny są bardziej podatne na porażenie przez patogeny chorobotwórcze. Szkody pośrednie powstają poprzez transmisję wirusów. Mszyca grochowa może przenosić wirusa żółtej mozaiki fasoli (BYMV – Bean Yellow Mosaic Virus). Ponadto w miejscach żerowania mszycy grochowa przez uszkodzone tkanki mogą wnikać zarodniki bądź inne czynniki powodujące wtórne infekcje grzybowe i bakteryjne. W miejscu żerowania mszyce zanieczyszczają rośliny odchodami tzw. spadzią.
Wpływ czynników zewnętrznych na rozwój agrofaga
Na zasiedlenie rośliny ma wpływ wiele czynników np.: barwa, smak, zawartość aminokwasów, zapach czy fenologia rośliny. Licznemu występowaniu mszycy grochowej sprzyja sąsiedztwo koniczyny, oraz ciepła, umiarkowanie wilgotna pogoda.
Sygnalizacja
Terminy zwalczania i progi ekonomicznej szkodliwości
Zabieg należy wykonać w przypadku masowego występowania mszycy tj. po przekroczeniu progu ekonomicznej szkodliwości. Próg ekonomicznej szkodliwości stanowi średnio 5 owadów na roślinę w fazie do 15 cm jej wysokości lub 20% opanowanych roślin przez mszycę grochową.
Sposoby ustalania terminów zabiegów chemicznych
W celu ustalenia terminu nalotu pierwszych uskrzydlonych osobników mszycy grochowej na plantacje roślin bobowatych wykorzystujemy metodę żółtych naczyń wypełnionych wodą, z dodatkiem środka zmniejszającego napięcie powierzchniowe. Przelatujące mszyce wabione żółtym kolorem wpadają do pułapki. Żółte naczynia należy rozstawić i kontrolować ich zawartość w fazie rozwoju kwiatostanu grochu (BBCH 51–59).
Ważnym elementem wspomagającym monitorowanie migracji różnych gatunków mszyc, także mszycy grochowej są odłowy aspiratorem Johnson’a. Aparat ssący Johnson’a pozwala na wykazanie obecności form uskrzydlonych mszycy grochowej w tzw. planktonie powietrznym, co umożliwia bardzo wczesne sygnalizowanie nalotu szkodnika na rośliny uprawne. Ma to duże znaczenie przy prognozowaniu terminu ich zwalczania. Dane dotyczące migracji mszyc z wykorzystaniem aspiratora Johnson’a można znaleźć na stronie internetowej Platformy Sygnalizacji Agrofagów (https://www.sygnalizacja.agrofagi.com.pl/mapa-zagrozen/20).
Najczęściej stosowaną i jednocześnie najprostszą metodą sygnalizacji pozwalającą na ustalenie nalotów mszycy grochowej na plantacje, rozwój i liczebność populacji oraz przewidywanie terminu chemicznego zwalczania jest metoda wizualna. Obserwacje na plantacjach należy prowadzić 2–3 razy tygodniowo od połowy maja. Na plantacjach do 1 ha należy analizować w pięciu wybranych losowo punktach pola po 10 roślin (na każdy następny ha pola zwiększyć ilość punktów obserwacji o 1). Łącznie na jednej plantacji należy skontrolować minimum 50 roślin i obliczyć ilość mszyc uskrzydlonych oraz procent opanowanych roślin. Termin ochrony plantacji roślin bobowatych przed szkodliwością bezpośrednią mszycy grochowej jest uzależniony od tempa rozwoju form bezskrzydłych pokolenia letniego na roślinach bobowatych. W celu ustalenia tego terminu analizuje się liczbę mszyc bezskrzydłych na roślinach rosnących w różnych losowo wybranych punktach pola, po 25 roślin (ogółem 100–150 roślin w zależności od wielkości plantacji). Liczbę form bezskrzydłych mszycy grochowej najłatwiej określić potrząsając rośliną nad białą plastikową płytką lub kartką papieru. Obserwacje należy prowadzić przez cały sezon wegetacyjny dla oceny procentu zasiedlonych przez mszyce roślin i porównywania kolejnych wyników obserwacji polowych z wartością progu ekonomicznej szkodliwości. Jeśli liczebność mszyc lub procent zasiedlonych roślin osiągnie lub przekroczy wartość progu ekonomicznej szkodliwości mszycę grochową należy zwalczać.
Ocena szkodliwości
Ocenę szkód przeprowadza się w okresie od fazy rozwoju kwiatostanu do fazy rozwoju strąków (BBCH 51–79). Termin taki odpowiada maksymalnemu nasileniu występowania mszyc zarówno pod względem liczebności jak i ich szkodliwości. Obserwacje przeprowadza się na roślinach bobowatych proporcjonalnie do wielkości plantacji analizując w kilku punktach pola po 25 roślin ogółem 100–150. Na plantacjach powyżej 2 ha należy zwiększyć liczbę punktów o 1 na każdy następny hektar. Ocenia się procent roślin opanowanych przez szkodnika w stosunku do wszystkich analizowanych.
Zalecenia
W celu sprawdzenia substancji aktywnych, które można stosować oraz zapoznać się z listą dostępnych produktów, zachęcamy do skorzystania z wyszukiwarki środków ochrony roślin:
https://www.gov.pl/web/rolnictwo/wyszukiwarka-srodkow-ochrony-roslin---zastosowanie
