Platforma Sygnalizacji Agrofagów - Online Pest Warning System

OPRZĘDZIKI

Systematyka

Typ: Stawonogi – Arthropoda
Gromada: Owady – Insecta
Rząd: Chrząszcze- Coleoptera
Rodzina: Ryjkowcowate- Curculionidae
Rodzaj: Oprzędziki- Sitona spp.

Opis i biologia gatunku

Oprzędziki żerują na roślinach uprawnych i dziko rosnących z rodziny bobowatych. Występuje ich kilka gatunków m. in.: oprzędzik pręgowany (Sitona lineatus), oprzędzik grochowy = wielożerny (Sitona crinitus Herbst., obecnie S. macularius (Marsham, 1802)), oprzędzik wilżynowy (Sitona humeralis Steph.), oprzędzik szary (Sitona griseus F.), oprzędzik przyziemny (Sitona flavescens Marsch.), oprzędzik koniczynowy (Sitona sulcifrons Thunb.). 

 Oprzędzik pręgowany występuje w jednym pokoleniu w ciągu roku. Zimuje w stadium owada dorosłego w ściółce, w darni na miedzach, rowach i nieużytkach, pod zeschłą trawą, na brzegach lasów i zagajników. Wczesną wiosną, w kwietniu pojawiają się chrząszcze na wieloletnich plantacjach roślin bobowatych (lucerna, esparceta, koniczyna), skąd masowo przelatują na plantacje grochu. Samice przez okres miesiąca składają jaja na powierzchni gleby w pobliżu roślin żywicielskich w ilości 1000–2000 sztuk. Szczyt składania jaj przypada na przełomie maja i czerwca. Po około dwóch tygodniach wylęgają się larwy, które wgryzają się do części podziemnych roślin. Po zakończeniu żerowania larwy przepoczwarczają się w glebie. W lipcu pojawiają się chrząszcze nowego pokolenia, które po przejściowym żerowaniu zimują. 

 Chrząszcz jest koloru brunatnoszarego długości 4–5 mm, ma ciało wydłużone, pokryte drobnymi łuseczkami i włoskami. Na pokrywach skrzydłowych znajdują się na przemian jaśniejsze i ciemniejsze pasy. Głowę zakończoną ma grubym, krótkim ryjkiem. Jajo jest owalne, długości do 0,3 mm, początkowo białe, później ciemne. Larwa jest biała, pomarszczona, łukowato wygięta, beznoga, długości około 6 mm.

Objawy uszkodzeń

Najgorsze dla roślin bobowatych są uszkodzenia powodowane przez chrząszcze w okresie wiosny na młodych, wschodzących roślinach. Największe straty wyrządzają w fazie kiełkowania nasion i wschodów (skala BBCH 0/01-09). Chrząszcze uszkadzają pęczniejące nasiona (skala BBCH 0/01–03), liścienie zanim zdążą wyjść z ziemi (skala BBCH 1/10) lub pierwsze liście (skala BBCH 1/11–16). W liściach wygryzają charakterystyczne ząbki (tzw. żer zatokowy). Największe straty mają miejsce wiosną na młodych roślinach do fazy 6 liści, szczególne w warunkach suszy i niskiej temperatury. Żerowanie zmniejsza powierzchnię asymilacyjną roślin oraz zwiększa podatność roślin na porażenie chorobami. Rośliny starsze są zwykle mniej uszkadzane i bardziej odporne na żerowanie chrząszczy- potrafią rekompensować straty w miarę wzrostu. Dorosłe chrząszcze oprzędzików najintensywniej żerują we wczesnych godzinach porannych.

 Larwy uszkadzają korzenie włośnikowe i brodawki korzeniowe, w których żyją bakterie wiążące wolny azot z powietrza. Jedna larwa może zniszczyć kilka brodawek. Uszkodzone rośliny są zahamowane we wzroście co końcowej fazie powoduje wyraźną obniżkę plonu nasion.

Sygnalizacja

Sposoby ustalania terminów zabiegów ochronnych

Ocena zagrożenia plantacji w okresie wiosennym polega na stwierdzeniu obecności chrząszczy oprzędzika pręgowanego w fazie wschodów. Lustrację należy przeprowadzać dwa razy w tygodniu aż do fazy 6 liścia właściwego. Polega ona na wyznaczeniu czterech poletek o pow. 1m² (90–100 roślin) w jednakowych odstępach po przekątnej pola. Lustruje się wszystkie rośliny na poletku ustalając średnią liczbę (procent) roślin z uszkodzonymi blaszkami liściowymi.

W celu ustalenia liczby chrząszczy należy delikatnie przeglądać rośliny na wyznaczonych poletkach, ponieważ zaniepokojone oprzędziki natychmiast nieruchomieją lub spadają na powierzchnię gleby. Najlepiej wykonywać lustracje we wczesnych godzinach porannych. W celu wstępnego rozeznania w kierunku pojawu pierwszych osobników chrząszczy na plantacji pomocny jest czerpak entomologiczny.

Terminy zabiegów chemicznych i progi ekonomicznej szkodliwości

Groch- lustracja uprawy pod kątem pojawu chrząszczy i powodowanych przez nie uszkodzeń- żer zatokowy- wschody i rozwój liści BBCH 10–13: 10% roślin z uszkodzonymi liśćmi lub 2 chrząszcze na 1m²,

Bobik- lustracja uprawy pod kątem pojawu chrząszczy i powodowanych przez nie uszkodzeń- żer zatokowy- wschody i rozwój liści BBCH 10–13: 10% roślin z uszkodzonymi liśćmi,

Łubin- lustracja uprawy pod kątem pojawu chrząszczy i powodowanych przez nie uszkodzeń- żer zatokowy- wschody i rozwój liści BBCH 11–29: brak określonych progów ekonomicznej szkodliwości,

Wyka- lustracja uprawy pod kątem pojawu chrząszczy i powodowanych przez nie uszkodzeń- żer zatokowy- wschody i rozwój liści BBCH 10–19: brak określonych progów ekonomicznej szkodliwości,

Soja- lustracja uprawy pod kątem pojawu chrząszczy i powodowanych przez nie uszkodzeń- żer zatokowy- wschody i rozwój liści BBCH 10–13: brak określonych progów ekonomicznej szkodliwości.

Ocena szkód

Analiza polega na ocenie uszkodzenia roślin na wyznaczonych poletkach o powierzchni 1m². Obserwacje należy wykonać w okresie od fazy wschodów grochu do fazy 6 liścia właściwego. Termin obserwacji zależy od terminu siewu. Oprócz ogólnej oceny liczby roślin uszkodzonych należy sklasyfikować stopień uszkodzonej blaszki liściowej według trzystopniowej skali:

• Słaby- do 5% uszkodzonej blaszki liściowej,
• Średni- do 10% uszkodzonej blaszki liściowej,
• Silny- powyżej 10% uszkodzonej blaszki liściowej

Zalecenia

W celu sprawdzenia substancji aktywnych, które można stosować oraz zapoznać się z listą dostępnych produktów, zachęcamy do skorzystania z wyszukiwarki środków ochrony roślin:

https://www.gov.pl/web/rolnictwo/wyszukiwarka-srodkow-ochrony-roslin---zastosowanie