Platforma Sygnalizacji Agrofagów - Online Pest Warning System

MSZYCA BURAKOWA

Opis gatunku

Formy bezskrzydłe mszycy burakowej (Aphis fabae) są czarne, matowe z lekko brązowym odcieniem, młodsze larwy są nieco jaśniejsze a starsze mają wyraźnie widoczne białe paski nalotu woskowego po bokach na odwłoka. Osobniki uskrzydlone tego gatunku mają długość 1,6–2,6 mm, na głowie posiadają długie czółki. Rysunek na tergitach (grzbiecie) odwłoka składa się z brązowych plam bocznych i szeregu poprzecznych pasów. Pomiędzy 5 i 6 segmentem odwłoka u mszyc występują tzw. syfony ok. 1/10 długości ciała i 1,5 razy dłuższe od czarnego ogonka (zakończenia odwłoka).

Cykl rozwojowy

Jest to gatunek holocykliczny (przechodzący pełny cykl rozwojowy) i różnodomny. Zimuje w postaci jaj na trzmielinie zwyczajnej (Evonymus europea), kalinie koralowej (Viburnum opulus) i jaśminowcu wonnym (Philadelphus coronnarius), skąd migruje na rośliny należące do różnych rodzin, głównie: psiankowatych, rdestowatych i komosowatych. Jedynie populacje migrujące z trzmieliny mogą rozwijać się na buraku cukrowym, pozostałe są niezdolne do rozmnażania i wkrótce giną. Aphis fabae stanowi na gospodarzu pierwotnym kompleks podgatunków: Aphis (fabae) fabae, A. (fabae) cirsiacanthoidis, A. (fabae) evonymi i A. (fabae) solanella bardzo trudnych do odróżnienia. Podgatunki te wykazują różną preferencję do odbycia lotów migracyjnych, mając na uwadze istnienie różnych podgatunków oraz ich występowanie na różnych żywicielach pierwotnych, słusznym wydaje się być wniosek, że głównie obserwacje zimujących jaj na trzmielinie zwyczajnej, jak również termin wylęgania się pierwszych larw tego gatunku na tym żywicielu ma istotne znaczenie dla prognozowania krótkoterminowego A. fabae na burakach cukrowych. Wczesną wiosną, na gospodarzu zimowym w temperaturze 7-8ºC, następuje wyląg larw pierwszego pokolenia, łącznie na gospodarzu zimowym występują 2-3 pokolenia mszycy burakowej.

Wyląg założycielek rodu z zimujących jaj zwykle zaczyna się wczesną wiosną, przy temperaturze 7–8ºC, natomiast przelot migrantek letnich na żywicieli letnich ma miejsce, gdy dzienna temperatura powietrza osiąga minimum 15ºC. W ostatnim pokoleniu na żywicielu pierwotnym, na przełomie kwietnia i maja pojawiają się samice uskrzydlone tzw. migrantki, przelatujące w okresie maja i początku czerwca na buraki. Na nich mszyce rozwijają się dzieworodnie przez całe lato, dając nawet około 10 pokoleń. Na dynamiczny rozwój populacji mszycy burakowej wpływa wzrost temperatury w dzień 20-25ºC. Występują licznie tworząc kolonie najchętniej na pędach wierzchołkowych i spodniej stronie liści. W czasie żerowania na burakach pod wpływem przegęszczenia populacji pojawiają się formy uskrzydlone które rozprzestrzeniają szkodnika na rośliny sąsiednie. Jesienią, w drugiej połowie września, ponownie pojawiają się osobniki uskrzydlone – tzw. gynoparae dokonujące przelotów remigracyjnych na żywicieli pierwotnych (zimowych) – trzmielinę, kalinę i jaśminowiec wonny, na pędach których składają zimujące jaja.

Opis uszkodzeń

Szkody powstające w wyniku żerowania mszycy burakowej są dwojakie: bezpośrednie i pośrednie. Bezpośrednie wynikają z nakłuwania liści przez te owady i wysysania soków roślinnych. Na skutek żerowania mszyc zasiedlone liście buraka (głównie sercowe) są zdeformowane i skędzierzawione, zahamowaniu ulega wzrost roślin a ich liście żółkną, na spodniej stronie liści można zaobserwować kolonie czarnych mszyc. Mszyce również wydalają duże ilości słodkawych odchodów tzw. spadzi. Powierzchnie liści są błyszczące i lepkie a na ich powierzchni mogą rozwijać się grzyby ograniczające asymilację. Długotrwałe silne uszkadzanie młodych roślin może doprowadzić do obniżki plonów buraków o ponad 30%.

Szkody pośrednie powstają poprzez transmisję wirusów powodujących choroby wirusowe. Przenoszone przez mszyce wirusy mogą być przyczyną np. nekrotycznej żółtaczki buraka, czy łagodnej żółtaczki buraka.

Uszkodzenia obserwowane na roślinach buraka mogą być mylone z objawami żerowania innych gatunków mszyc polifagicznych

Sygnalizacja

Terminy zabiegów ochronnych

Termin zwalczania mszycy burakowej zależy od tego przed jakiego typu szkodliwością mszyc chcemy chronić buraki.

W przypadku ochrony roślin przed zakażeniem wirusem – szkodliwość pośrednia, zabieg powinien być przeprowadzony w momencie stwierdzenia nalotu pierwszych migrantek A. fabae na plantacje. Zaleca się już w drugiej połowie marca rozpocząć obserwację złóż jaj na trzmielinie, rosnącej dziko na skraju lasów, w polnych zadrzewieniach i zaroślach. Należy możliwie precyzyjnie określić termin wylęgu z jaj pierwszych założycielek rodów, notować liczbę występujących pokoleń, a zwłaszcza ustalić moment pojawienia się pierwszych form uskrzydlonych, które w terminie od 6-12 dni mogą pojawić się na plantacjach buraków. Dają one początek populacjom letnim – zwykle w połowie maja, w fazie rozwoju liści i rozety buraka.

Duże znaczenie dla ustalenia terminu nalotu pierwszych mszyc uskrzydlonych na plantacje buraków ma monitorowanie ich lotów przy użyciu żółtych naczyń wypełnionych wodą, ustawianych bezpośrednio na gruncie lub aparatów ssących Jonhnson’a, pozwalających wcześnie stwierdzić obecność mszyc uskrzydlonych w powietrzu, a wkrótce też na uprawach.

Ponadto na plantacjach buraków przegląda się liście roślin rosnących na brzegu pola. oraz w różnych losowo wybranych punktach po 25 roślin (ogółem 100-150 lub więcej w zależności od wielkości plantacji), na których należy przeglądać wszystkie liście dla stwierdzenia obecności mszycy i podjęcia decyzji o jej zwalczaniu.

Pewne znaczenie przy sygnalizacji rozwoju mszycy burakowej mają kryteria fenologiczne, z którymi skorelowany jest rozwój mszyc na trzmielinie:

• pojaw pierwszych larw z pierwszego pokolenia zbiega się z okresem pękania pąków kwiatowych trzmieliny lub zakwitania tarniny (Prunus spinosa);
• pojaw larw II pokolenia – z zakwitaniem kasztanowca (Aesculus hipocastanum);
• przelot migrantek na letnie rośliny żywicielskie ma miejsce na ogół w pełni kwitnienia trzmieliny (Evonymus europea), gdy temperatura dzienna osiąga minimum 15ºC.

Termin ochrony plantacji buraków przed szkodliwością bezpośrednią będzie uzależniony od intensywności rozwoju letnich pokoleń mszyc bezskrzydłych na liściach buraka. W celu ustalenia tego terminu analizuje się liście roślin rosnących w różnych losowo wybranych punktach, po 25 roślin (ogółem 100-150 roślin w zależności od wielkości plantacji). Takie obserwacje trzeba prowadzić przez cały sezon wegetacyjny dla oceny procentu porażonych roślin i porównywania kolejnych wyników obserwacji polowych z progami szkodliwości. Liczne występowanie mszycy burakowej grozi ubytkiem plonu buraków o 30%, szczególnie zagrożone są rośliny do fazy 10 liści (skala BBCH 19).

Progi ekonomicznej szkodliwości

Jako próg szkodliwości, dla ekonomicznego uzasadnienia przeprowadzenia zabiegu chemicznego, przyjęto występowanie średnio 15 mszyc nieuskrzydlonych na jedną roślinę lub stwierdzenie powyżej 15% opanowanych roślin na plantacji. Dalsze zabiegi należy zalecać co 10-14 dni, gdy warunki zewnętrzne (ciepła i sucha pogoda, brak pasożytów) sprzyjają rozwojowi populacji szkodnika.

Ocena szkodliwości

Ocenę szkód przeprowadza się w okresie od drugiej połowy czerwca ale nie później niż do końca pierwszej dekady lipca w fazie rozwoju rozety i początku zakrywania międzyrzędzi (BBCH 31-35). Termin taki odpowiada maksymalnemu nasileniu występowania mszyc zarówno pod względem liczebności jak i ich szkodliwości. Obserwacje przeprowadza się na burakach cukrowych i pastewnych proporcjonalnie do wielkości plantacji analizując w kilku punktach pola po 25 roślin ogółem 100-150. Na plantacjach powyżej 2 ha należy zw iększyć liczbę punktów o 1 na każdy następny hektar. Ocenia się procent roślin opanowanych przez szkodnika w stosunku do wszystkich analizowanych.

Zalecenia

W miarę możliwości należy unikać zakładania plantacji w pobliżu gęstych zadrzewień, a zwłaszcza trzmieliny pospolitej.

Liczebność mszyc zależy w dużym stopniu od nasilenia występowania i aktywności ich naturalnych wrogów, tj. pasożytów i drapieżców, którymi są: biedronki, błonkówki, larwy bzygowatych i złotooki, a także chorób grzybowych, często ograniczających masowy wzrost wielkości populacji mszyc.

Ponadto zimna i deszczowa pogoda ogranicza rozwój mszycy burakowej.

Zabiegi chemiczne stosujemy w okresie zasiedlenia roślin przez uskrzydlone mszyce, przed pojawieniem się kolonii. 

W celu sprawdzenia substancji aktywnych, które można stosować oraz zapoznać się z listą dostępnych produktów, zachęcamy do skorzystania z wyszukiwarki środków ochrony roślin:

https://www.gov.pl/web/rolnictwo/wyszukiwarka-srodkow-ochrony-roslin---zastosowanie